Home / Gümrük Terimleri

Gümrük Terimleri

Bağlayıcı Tarife Bilgisi Nedir?

Sınıflandırma kurallarının doğru ve yeknesak bir şekilde uygulanması suretiyle sınıflandırmanın uyumlaştırılmasını ve böylece dış ticaret rejiminin dış ticaret erbabı arasında doğru ve eşit olarak uygulanmasını sağlamak.
Beyan sürecini ve gümrük işlemlerini hızlandırmak ve böylece gümrük kontrolünü ve uluslararası ticareti mümkün olduğunca kolaylaştırmak ve dış ticaret işlemlerinin maliyetini azaltmak.
Ticaret erbabı ile gümrük idaresi arasında eşyanın tarife pozisyonundan kaynaklanan ihtilafları azaltmak.
Gümrük işlemleri sırasında eşyanın sınıflandırılması probleminden kaynaklanan zaman kayıplarını azaltmak suretiyle yüksek riskli eşyanın muayenesine ve kontrolüne gümrük işlemleri sırasında yeterli zaman ayrılabilmesini, dolayısıyla, gümrük denetimlerinin seçimli ve daha etkin yapılabilmesini sağlamak.
Dış ticaret erbabına eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetvelinde sınıflandırılmasına ilişkin hukuki geçerliliği olan resmi bir bilgi sağlamak.
Uluslararası bir ticaret işleminin karlılığının ve uygulama imkanının önceden tahmin edilebilmesini sağlamak.

BTB uygulamasının amaçları şunlardır:

Bağlayıcı Tarife Bilgisi, eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetvelinde sınıflandırılmasına ilişkin olarak, kişinin yazılı talebi üzerine Müsteşarlık (Gümrükler Genel Müdürlüğü) veya Müsteşarlık tarafından yetkilendirilmiş Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüklerince (Ankara, İstanbul, İzmir, İzmit, Bursa, Mersin Bölge Md.) verilen idari karardır.
Bağlayıcı Tarife Bilgisi 10 Seri no’lu Gümrük Genel Tebliğ uyarınca gerekli bilgi ve belgelerin ibrazı halinde talep edene ücretsiz olarak verilir. Bununla birlikte, özellikle eşyanın kimyevi tahlili veya ekspertizi ya da talep edene geri gönderilmesi nedeniyle gümrük idarelerince yapılan masraflar talepte bulunan tarafından karşılanır. BTB, 6 yıl süre ile geçerlidir.

BTB Başvurusu Nasıl Yapılır?

Gümrük Yönetmeliğinin 1 no’lu ekinde yer alan başvuru formu (Tasfiye İşletme Müdürlüklerinden alınabilmektedir.)
BTB başvurusu ekinde yer alan tüm belgeler ve eşya numunesinin değişik açılardan çekilmiş, eşyanın teşhisini sağlayacak nitelikteki fotoğrafları ayrıca elektronik ortamda da yetkilendirilmiş Bölge Müdürlüğüne sunulur.
Başvurunun yapıldığı Bölge Müdürlük, BTB konusu eşyanın gümrük işlemlerinin bağlantısı olmayan ihtisas gümrüğü görev alanına girdiğini tespit ederse, söz konusu başvuruyu ilgili gümrük idaresinin bulunduğu en yakın yetkilendirilmiş Bölge Müdürlüğüne gönderir.
Yetkilendirilmiş Bölge Müdürlükler, BTB konusu eşyanın sınıflandırılmasında tereddüt ettikleri hususlar hakkında, aralarında istişarede bulunabilirler.
Bir kişi, aynı eşya için sadece bir BTB müracaatında bulunabilir. Bir kişi adına aynı eşya için birden fazla BTB düzenlendiği tespit edilirse söz konusu BTB’ler verildiği tarihten başlayarak hükümsüzdür. Bu şekilde hükümsüz hale gelen BTB’nin hak sahibi için 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241 inci maddesi birinci fıkrası hükmü uygulanır.

BTB başvuruları aşağıdaki bilgi ve belgeleri içermelidir;

  • Hak sahibinin adı ve adresi
  • Başvuran kişinin hak sahibi olmaması durumunda başvuranın adı ve adresi
  • Eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetveli’ndeki yerinin belirlenmesini sağlayacak ayrıntılı tanımı
  • Sınıflandırılacak eşyanın hak sahibince daha önce ithal veya ihraç edilmiş olması halinde buna ilişkin gümrük beyanname ve eklerinin fotokopisi
  • Eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetveli’ndeki yerinin doğru şekilde saptanmasında gümrük idaresine yardımcı olacak eşyaya ait numuneler, fotoğraflar, planlar, krokiler ya da mevcut diğer belgeler (yabancı dilde basılmış olanlarının yeminli tercüme bürolarınca onaylı tercümeleri)
  • Eşyanın ithalatı ya da ihracatının fiilen tasarlandığını teşvik edici (evvelce bir gümrük beyanında kullanılmamış) belgeler (proforma fatura, eşyanın alımı veya satımı üzerine bağlayıcı sözleşme v.b)
  • Gizli tutulması istenilen hususlar varsa bunlara ilişkin bilgi

BTB Reddedilmesi Durumları

  • Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusu fiilen tasarlanan bir ithalat ya da ihracat işlemine dayanmıyorsa reddedilir.
  • Gümrük Yönetmeliğinin (Ek-23)’de yer alan Laboratuar Tahliline Tabi Tutulacak Eşya Listesi’nde kayıtlı eşya için BTB başvurusu yapılamaz. Bu listede kayıtlı bir eşya için olduğunun sonradan anlaşılması halinde başvuru reddedilir.
  • Gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmuş eşyaya ait belgelerle BTB talebinde bulunulamaz. Bu çeşit belgeler kullanılarak başvuruda bulunulan eşyalar için BTB verildiği sonradan tespit edilirse söz konusu BTB verildiği tarihten başlayarak hükümsüzdür. Bu şekilde hükümsüz hale gelen BTB’nin hak sahibi için 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241 inci maddesi birinci fıkrası hükmü uygulanır.
  • Marka, model adı, seri numarası ve ürün kodu gibi eşyanın ticari tanımlamasına yarayacak bilgileri haiz olmayan veya nihai şeklini almamış eşyaya dair başvurular ile demonte hale getirilen eşyaya ilişkin birden fazla BTB talebi şeklinde yapılan başvurular reddedilir.
  • BTB başvurusuna konu olabilecek eşya için BTB başvurusu yapılması esastır. Ancak, başvuru konusu eşyanın BTB kapsamına girmediğinin sonradan anlaşılması halinde, mevcut BTB başvurusu 7/11/2008 tarihli ve 27047 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Tarife) (Seri No: 11) hükümlerine göre değerlendirilir.
  • Bağlayıcı Tarife Bilgisinin, başvuru alındıktan sonra 3 ay içinde başvuru sahibine bildirilmesi mümkün olmadığı takdirde, gümrük idaresi bu sürenin bitiminden önce, gecikmenin nedenini açıklayarak bilginin verilmesi için gerekli gördüğü ek süreyi belirtir.
  • Bağlayıcı Tarife Bilgisinden sadece hak sahibi yararlanabilir.
  • A.TR Dolaşım Belgesi, Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında 2006/10895 sayılı 28.09.2006 tarihli Karar çerçevesinde düzenlenir.
  • A.TR Dolaşım Belgesi, Türkiye veya Topluluk´ta serbest dolaşımda bulunan eşyanın Gümrük Birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, odalarca düzenlenip gümrük idaresince vize edilir.
  • ATR Dolaşım Belgesi tanımında geçen serbest dolaşımdaki eşya, tümüyle Türkiye veya Topluluk’da elde edilmiş olan ya da tamamı veya bir kısmı üçüncü ülkeler menşeli olup Türkiye ya da Toplulukta ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi, eş etkili vergi ve resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış eşyadır.
  • Bir eşyaya ATR Dolaşım Belgesi düzenlenebilmesi için o eşyanın yukarıdaki tanım çerçevesinde serbest dolaşımda bulunması gerekmektedir.
  • A.TR Dolaşım Belgesi, Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu’nu (AKÇT) Kuran Anlaşma Kapsamı Ürünlerin Ticaretine İlişkin Türkiye ile AKÇT Arasındaki Anlaşma Kapsamındaki ürünler hariç olmak üzere; işlenmiş tarım ürünleri ile sanayi ürünleri için düzenlenir.
  • Dış Ticaret Servisi, odamıza kayıtlı olan firmaların ATR Dolaşım Sertifikalarının, tasdiki ve diğer işlemlere yönelik taleplerini yerine getirmektedir.

A.TR Dolaşım Belgesinin Düzenlendiği Ülkeler

  • Almanya
  • Avusturya
  • Belçika
  • Bulgaristan
  • Çek Cumhuriyeti
  • Danimarka
  • Estonya
  • Finlandiya
  • Fransa
  • Hollanda
  • İngiltere
  • İrlanda
  • İspanya
  • İsveç
  • İtalya
  • Kıbrıs
  • Letonya
  • Litvanya
  • Lüksemburg
  • Macaristan
  • Malta
  • Polonya
  • Portekiz
  • Romanya
  • Slovakya
  • Slovenya
  • Yunanistan

Ticaret eşyasını saklamaya yarayan yere denir(depo). Ayrıca; böyle bir yerde saklanan eşya için ödenen ücrete de “ardiye” denilmektedir.
İthalatta eşyanın antrepoya (tahliye edildiği gün ve çıkış yaptığı gün dâhil olmak üzere) beklediği gün üzerinden alınan tutardır.

CE İşareti malların serbest dolaşımını sağlayabilmek amacıyla Avrupa Birliği’nin, 1985 yılında oluşturduğu “Yeni Yaklaşım” çerçevesinde uygulanan bir sağlık ve güvenlik işaretidir. AB genelinde kullanılmış olan değişik uygunluk işaretleri yerine AB direktiflerine uygunluğu belirten tek tip bir AB işareti kullanılması amaçlanmıştır.
CE İşareti üzerine iliştirildiği ürünün insan, hayvan ve çevre açısından sağlıklı ve güvenli olduğunu gösteren Avrupa Birliği’nin Yeni Yaklaşım Direktiflerine uygunluk işaretidir. Şu an sayısı 25’i bulan Yeni Yaklaşım Direktiflerinden biri veya bir kaçı kapsamına giren bir ürünün CE İşareti taşımadan AB pazarına girebilmesi mümkün değildir. Yeni Yaklaşım Direktiflerine uygunluğu kanıtlamada imalatçıların direktiflerle ilgili harmonize standardlara uygun üretim yapmalarının büyük önemi bulunmaktadır. Standartlara uymak zorunlu
olmamakla birlikte, standartlara uygun üretim yapılması halinde, direktiflere de uygun üretim yapıldığının varsayılması üreticinin standartlara uymasını teşvik etmektedir.

CE işareti; bir kalite simgesi olmayıp üzerine iliştirildiği ürünün ilgili yönetmeliğin tüm gereklerini karşıladığı anlamına gelen ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında malların serbest dolaşımını sağlamak amacıyla ortaya çıkan bir işarettir.
“CE” uygunluk işareti aşağıdaki şekle sahip olan “CE” baş harflerinden oluşur: Eğer “CE” uygunluk işareti küçültülür veya büyültülür ise, yukarıdaki çizimde verilen oranlara sadık kalınmalıdır.

Dahilde İşleme Rejimi, 04.11.1999 tarih ve 23866 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 108. – 134. maddeleri ile düzenlenmiştir. Dahilde İşleme Rejiminin amacı, ihraç edilmesi planlanan malların imalatında kullanılacak olan hammadde, yardımcı malzeme, yarı mamul, mamul ile ambalaj ve işletme malzemelerinin Türkiye Gümrük Bölgesi’nde yerleşik firmalarca yurtdışından ithalinde, ithal edilen mallara ilişkin vergi yükü ile ilgili kolaylıklar getirilerek, ithal girdi kullanarak üretilen malların ihracatını özendirmektir.

(Demurrage) Taşımacılıkta, yükleme ve boşaltma sırasında aracın normal kabul edilenden daha uzun bir süre kullanılması dolayısıyla araç sahibine yapılan ek ödeme. Miktan taşıma sözleşmesinde belirlenir. Örneğin yükleme veya boşaltma limanında trafiğin sıkışık olması dolayısıyla, geminin ön görülenden daha uzun bir süre beklemesi durumunda bir demuraj ödemesi yapılabilir. Aynı koşul, demir yolu ve treylerle kara yolu taşımacılığında da sözleşmelere konulabilir.

Örnek Hesaplama: Ek Mali Yükümlülükle ilgili tahsilatlar genellikle adet veya kg üzerinden yapılmaktadır. İlgili bir ürünün ithalatında adet başı 35 $ altında kıymet söz konusu olduğunda yine adet başına 3 $ Ek Mali Yükümlülük uygulaması olduğu ve 3.200 adet ürünün 100.000 $ CIF (İngilizce cost, insurance ve freight kelimelerinin baş harflerinden oluşan ödeme şeklidir) kıymetle ithal edileceği varsayımıyla:
Beyan edilen CIF kıymet Ek Mali Yükümlülük uygulamasının alt sınırı olan adet başı 35 $ değerinin altında olduğu için (100.000$ : 3.200) adet başına 3 $ Ek Mali Yükümlülük ödenmesi gerekecektir. Burada dikkat edilmesi gereken önemli husus Ek Mali Yükümlülük uygulaması sonucu ödenecek fazladan 9.600 $ da (3 $ x 3.200) KDV matrahına dahil olacaktır, yani bu tutarın da KDV’si ödenecektir.

Ek Mali Yükümlülük: Yerli üreticinin korunması ve ithalattan kaynaklanacak vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, işleme konu eşyanın ithalatı gümrük vergisi dışında benzer etki yaratan ek mali yükümlülük uygulamasına tabi tutulabilir. Gözetim Uygulaması gibi Ek Mali Yükümlülük de ithalatı kısıtlayıcı önlemler arasında yer almaktadır.
Varlık amacı uluslararası ticaretin gelişmesini ve daha serbest hale gelmesini sağlamak olan Dünya Ticaret Örgütü’nün antlaşmasını imzalayan ülkelerin, bu anlaşma hükümleri içerisinde ya da ülkeler arası oluşturulan gümrük birliği veya ikili serbest ticaret anlaşmaları hükümlerine göre gümrük vergilerinde değişikliğe gitmeleri oldukça zordur. Bu nedenle, yerli üreticinin korunması veya ithalattan kaynaklanacak vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla, bahsi geçen uluslararası anlaşmalara da bağlı kalmak kaydıyla, ticarete konu eşyanın ithalatında Ek Mali Yükümlülük denilen uygulamaya gidilebilir.

Türkiye’nin Türk mallarını teşvik amaçlı Serbest Ticaret Anlaşması imzaladığı ülkelere yönelik ihracatlarda, Avrupa Birliği’ne üye ülkelere Tarım Ürünleri Listesi kapsamına dahil ürünlerin ihracatında Avrupa Birliği’ne üye ülkelere Avrupa Kömür Çelik Topluluğu Ürün Listesi kapsamına dahil ürünlerin ihracında malın gümrük indiriminden yararlanması amacıyla Odamız tarafından onaylanan ve Gümrük İdaresince vize edilen belgedir.

Eur.1 Dolaşım Sertifikası EFTA ülkeleri, Türkiye ile Serbest Ticaret Anlaşması imzalamış olan diğer ülkeler ile ticarette ve Türkiye’nin Avrupa Birliği ile demir çelik ürünlerinde imzaladığı anlaşma kapsamı ürünlerin ticaretinde düzenlenen belgedir.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası, sertifikası muhteviyatı eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren, ihracatçı tarafından doldurulduktan sonra Ticaret ve Sanayi Odaları tarafından gerekli kontroller yapılarak tespit edilen ve gümrük idaresince vize edilmesini müteakip geçerli olan menşe ispat belgesi olup aramızda tercihli ticaret anlaşması olan ülkelerle yapılan ticarette indirimli tarifeden yararlanmayı sağlar.

Eur 1 Düzenleneceği Mallar: Armonize Sistem Nomanklatürü esas alınarak Türk Gümrük Giriş Cetvelinde “T” kısaltması ile işaret edilen eşya Tarım Ürünleri Listesi kapsamına dahil ürünü göstermektedir. Bu eşyanın Avrupa Birliği ülkelerine ihracında EUR.1 Dolaşım Sertifikası düzenlenmektedir.

Avrupa Kömür Çelik Topluluğu Ürün Listesi kapsamına dahil ürünler ise Türkiye ile Avrupa Kömür Çelik Topluluğu’nu (CECA) kuran anlaşmanın yetki alanına giren ve Türk Gümrük Tarife Cetveli yanında “CECA” kısaltması yer alan eşyanın Avrupa Birliği ülkelerine ihracında da EUR.1 Dolaşım Sertifikası düzenlenmektedir.

Form A Belgesi Genelleştirimiş Tercihler Sistemi(GTS) çerçevesinde tercihli rejimden faydalanması talep edilen eşyanın GTS ülkesi menşeli olduğunun ispatı için kullanılan bir belgedir. Yani eşyanın tercihli menşe statüsünü gösterir.

GTS kapsamında tercihli ticaretten faydalanmak amacıyla düzenlenen Form A belgelerinin kabul edilebilmesi için GTS’den faydalanan ülkelerin Türkiye’ye, kendi ülkelerinde Form A Menşe Belgelerini düzenleme yetkisine sahip resmi idarelerin isim ve adreslerini, bu idarelerce kullanılan mühürlerin örnek baskılarını ve Form A Menşe Belgelerinin kontrolünden sorumlu ilgili resmi idarelerin isim ve adreslerini bildirmiş olmaları ve söz konusu ürünlerin menşeine ilişkin bilginin doğruluğunun veya belgenin geçerliliğinin kontrolü için Türkiye gümrük idarelerine gerekli yardımı sağlamayı taahhüt etmeleri gerekmektedir. Tüm bu prosedürler tamamlanmadan belgenin kabulü ve tercihli rejim uygulanması mümkün değildir.

Form.A Menşe Şahadetnamesinin Düzenleneceği Ülkeler

Kanada
Yeni Zelanda
Japonya
Rusya Federasyonu
Ukrayna
Abd
Avustralya
Beyaz Rusya(Belarus)

Form.A Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS) çerçevesinde ülkemize sağladıkları tavizli gümrük oranlarına konu mallar için söz konusu ülkelere yapılacak ihracatta aranacaktır. ABD ile Avustralya GTS uygulamakla birlikte Form.A Menşe Şahadetnamesi düzenlenmesi zorunlu değildir. Kanada ve Yeni Zelanda sistemden yararlanabilmesi için Form A talep etmekle birlikte, resmi tasdik istememektedir. Form.A Menşe Şahadetnamesinin ihracatçı tarafından doldurulması yeterlidir. Japonya, Rusya Federasyonu ve Ukrayna ise “Resmi Tasdik” istemekte olup, söz konusu resmi tasdik işlemi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğince yetkilendirilen odalardan herhangi birinde yaptırılabilir.

İhracatta gümrük mevzuatı uyarınca doldurularak ilgili ihracatçı birliği tarafından onaylanmasından sonra gümrük idaresine sunulan belgedir.

  • Gümrük Beyannamesi doğrudan doğruya mal sahipleri ile kanuni mümessilleri veya vekilleri tarafından düzenlenmektedir.
  • Gümrük beyannameleri üzerinde kazıntı ve silinti yapılamaz.
  • Gümrük beyannamelerinin tescili için ibrazından sonra beyan edilen eşyanın cins, nev’i, nitelik ve birim fiyatı bakımından herhangi bir düzeltme yapılamaz.
  • Gümrük beyannamelerinin tescili, gümrüklerde tutulan deftere usulü uygun kayıt olunmak, üzerine kayıt sıra numarası, tarih ve resmi mühür konulması ile tamam olur.
  • Gümrük idarelerince tescil edilen gümrük beyannameleri üzerinde herhangi bir değişiklik yapılması veya gümrük beyannamelerinin iptal edilmesi halinde, bu husus işlemi yapan gümrük idaresi tarafından onayı/kaydı veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine, mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine ve Türkiye İstatistik Kurumuna bildirilir.
  • Beyannamede imzası bulunan kişiler cezai hükümlerin uygulanması açısından beyannamede belirtilen bilgiler ile beyannameye ekli belgelerin doğruluğu ve ilgili rejimin gerektirdiği bütün yükümlülüklere uyulmasından sorumludur. Doğrudan temsil durumunda bu sorumluluk adına hareket edilenlere aittir.
  • Beyanın bağlayıcı olması nedeniyle beyanname başkasına devredilemez; eşyanın başkalarına satılması beyan sahiplerini yükümlülüklerinden kurtarmaz.
  • Her beyanname formu, bir kalem eşya için kullanılır. Beyan edilen eşyanın birden fazla kalemi içermesi halinde, her üç kalem eşya için bir devam formu (Ek 3 ve 4) kullanılır. Ancak devam formunun sayısı üçten fazla olamaz. Kalem sayısı 10’dan fazla olduğu hallerde, kalem sıra numarası, GTİP numarası, eşyanın cinsi, vergi matrahı, vergi oranı ve vergi tutarının bulunduğu bir liste beyannameye eklenir.
  • Tek Tip Gümrük Beyannameleri 8 (sekiz) nüsha düzenlenmektedir.
  • 1. Nüsha: İhracat ve/veya transit işlemlerinde kullanılmaktadır. İhracat veya transit işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresinde saklanmaktadır.
  • 2. Nüsha: İstatistik amacıyla kullanılan nüshadır.
  • 3. Nüsha: İhracatta gümrük idaresince işlem gördükten sonra mükellefe iade edilir. Bu nüsha aracı banka ve diğer kamu kuruluşları tarafından izlenen işlemlerde kanıtlayıcı nüsha olarak kullanılır. İlgili kuruluşlar, gerek görmeleri halinde, bu nüshadan bir fotokopi alarak, asıl nüshayı mükellefe iade eder.
  • 4. Nüsha: Transit rejiminde varış idaresinde kalacak nüshadır.
  • 5. Nüsha: Transit rejiminde varış idaresince hareket idaresine geri gönderilecek teyit nüshasıdır.
  • 6. Nüsha: İthalatın tamamlanmasından ve beyannamenin kapatılmasından sonra beyannameye eklenen belgelerin asılları ile birlikte bu nüshanın aslı Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü’ne gönderilir. Bu nüshanın onaylı örneği, aslı yerine geçmek üzere beyanname ekinde bulunması gereken belgelerin örnek veya fotokopileri ile birlikte gümrük idaresinde kalır. Bu nüsha, antrepo rejiminde kullanıldığında, Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü’ne gönderilmez.
  • 7. Nüsha: İstatistik amacıyla kullanılan nüshadır. İthalat işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresinde saklanır.
  • 8. Nüsha: İthalatta gümrük idaresince işlem gördükten sonra mükellefe iade edilir. Bu nüsha, aracı banka ve diğer kamu kuruluşları tarafından izlenen işlemlerde kanıtlayıcı nüsha olarak kullanılır. İlgili kuruluşlar, gerek görmeleri halinde, bu nüshadan bir fotokopi alarak, asıl nüshayı mükellefe iade eder.

İhracata ilişkin gümrük beyannameleri ile birlikte ibraz edilmesi gereken yurt dışındaki alıcılar adına düzenlenmiş faturalarda satış bedeli yabancı para cinsinden gösterilebilir.Yukarıda yer alanlar dışındaki bilgiler de ticari faturalarda bulunabilmektedir.

İhracatçının, ihracat beyannamesi, gümrük beyannamesi ve konşimentoda beyan ettiği malların net ve brüt ağırlıkları ile hacimlerine ilişkin dökümünü, hangi taşıta ne kadar mal yüklendiğini, her paketin ne kadar ağırlık içerdiğini gösteren belgedir. Diğer bir ifade ile bu belge, ihraç için sevk edilen malların brüt ve/veya net ağırlığının ihracatçı veya tarafsız bir üçüncü şahıs/kuruluş tarafından beyan edildiği ayrı bir belgedir. Kamyon veya vagon ile yapılan taşımada otomatik tartı cihazlarından çıkan “kantar fişleri” de çeki listesi yerine geçer. Ancak burada, ödeme şekli olarak akreditif tercih edilmiş ise, kantar fişlerinin kabul edileceğinin akreditif mektubunda ithalatçı tarafından açıkça belirtilmiş olması gerekmektedir. Bu vesaik, malların taşıma sırasında hasar görmesi halinde önem arz eder. Sigortalı malların hangi ölçüde hasar gördüğü, ziyanın ne miktarda tanzim edileceği Sigorta Şirketi tarafından çeki listesi esas alınarak belirlenmektedir.

Paketler içindeki malların cinsini ve adedini belirtmek için satıcı tarafından düzenlenmektedir. Diğer bir ifade ile kolinin içinde bulunan ambalaj ve mal muhteviyatını belirten listelerdir. Yabancı gümrüklerde malın gümrük makamları tarafından örnekleme yöntemi ile kontrol edilmesini sağlamaktadır. Ayrıca yabancı alıcılar ihracatçı tarafından kendilerine gönderilecek ambalaj listesine göre malları çeşitli perakende veya toptan satış yerlerine gönderebilmektedir. Ambalaj listeleri alıcının kendi iç dağıtımında bu açıdan yardımcı olmaktadır. Dökme olmayan ve koliler ile sevk edilen malların her koli içindeki miktar ve ölçüler ile koli sayısını ambalajlar açılmadan gösteren belgedir. Böylece koli listesi gümrük işlemleri sırasında gümrük idaresine ve taşımacı firmaya sayım, yükleme ve taşıma açısından kolaylık sağlamaktadır. Koli listesi paket, kutu, sandık ve balyalar içindeki malların hangi cinsten, hangi ölçü ve renkte olduğunu gösterdiği için, ithalatçı kolileri açmadan dağıtımını yapma olanağını bulmaktadır.

Bakanlar Kurulunun 16.1.1985 tarihli, 85/8993 sayılı Kararı ile 12 Mayıs 1985 tarihinden geçerli olmak üzere onaylanan 1975 tarihli “TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi” teknik eklerinde yer alan uluslararası kuruluş (halen Uluslararası Karayolu Taşımacıları Birliği IRU) tarafından basılarak üye ülkelerin Kefil Kuruluşları aracılığıyla taşıyıcıların kullanımına sunulan, TIR Sistemi altında eşya taşımaya yarayan bir belgedir.

Konşimento emtiayı temsil eden kıymetli evraktır. Malların sevkini yapan nakliyat firması tarafından düzenlenir. Sevki tevsik eden en önemli belgedir. Tren, uçak veya gemi ile yapılan taşımacılıkta kullanılan bir taşıma belgesi olup, malların ihracatçının ülkesindeki belli bir yerden alınıp ithalatçıya teslimini taahhüt eden, buna istinaden taşıtan ile taşıyan arasında düzenlenen bir taşıma sözleşmesidir, malların teslim alınmasını gösterir bir teslim makbuzudur

Deniz ve nehir taşımacılığında kullanılan konşimentolar kıymetli evrak sayılıp ciro edilebilir. Diğer konşimentolar ise ciro edilemez.
Yükleme konşimentosu, tesellüm konşimentosu, üst üste taşıma konşimentosu, klozlu konşimento, sevkıyatçı konşimentosu, konteynır konşimentosudur.
Uluslararası ticarette özel durumlar dışında sıklıkla kullanılan yükleme konşimentosudur. Ayrıca, konşimentolarda yazılı malların kısım kısım çekilebilmelerini sağlamak üzere hazırlanan teslim emirleri vardır ki, bunlara da “ordino” adı verilmektedir.
Konşimentoda Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar

  • Düzenleyen kimsenin imzası (Taşıyan veya onun yetkili kıldığı kişi)
  • Taşıyanın adı ve soyadı veya ticaret unvanı
  • Taşınan malın cinsi, ölçüsü, markası ve diğer özelliklerine ait bilgiler
  • Tanzim tarihi ve yeri
  • Kaç nüsha olarak düzenlendiği

Zorunlu olmasa da konşimentoda bulunması önemli olabilecek unsurlar ise şunlardır;

Konşimento genelde deniz taşımacılığında kullanılmaktadır. Hava taşımacılığında ise aynı anlamda ve benzer bilgileri içeren konşimentolar kullanılmakta olup, kara taşımacılığında ise “Yük Senedi” kullanılmaktadır.

  • Kaptanın adı
  • Yükletenin adı
  • Gönderilenin adı
  • Geminin adı ve uyruğu
  • Yükleme limanı
  • Boşaltma limanı
  • Navlun
  • Diğer kayıtlar

Satılan malın cinsi, ismi, miktarı, birim satış fiyatı, teslim şekli ve toplam bedeli gibi bilgilerin beyan edildiği, satıcı tarafından alıcıya gönderilen hesap belgesidir.
Satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.
Fatura, sözleşmenin yapılması değil, yerine getirilmesi safhası ile ilgili ticari belgedir. Bu bakımdan fatura akdin şartlarını tespit eden değil, tespit edilmiş olan şartların bir kısmını gösteren ve bunları belirli şartlarla tevsik eden belgedir.

İhracata ilişkin gümrük beyannameleri ile birlikte ibraz edilmesi gereken yurt dışındaki alıcılar adına düzenlenmiş faturalarda satış bedeli yabancı para cinsinden gösterilebilir.Yukarıda yer alanlar dışındaki bilgiler de ticari faturalarda bulunabilmektedir.

  • İhracatçının hazırlayacağı ticari fatura ithalatçı ülkenin mevzuatına uygun olmalıdır.
  • İhraç malları hazırlandıktan ve sevkıyat yapılmadan önce düzenlenen ilk belgedir.
  • Genellikle bir İngilizce ve bir Türkçe olmak üzere iki nüsha olarak düzenlenen ticari faturaların nüsha adedi taraflar arasındaki anlaşmaya göre değişebilmektedir.
  • Ticari faturaları, Maliye Bakanlığı’nın kaşesi ve/veya noter tasdiki ile ihracatçı düzenler.
  • Fatura ithalatçı ülkenin isteğine bağlı olarak, ticaret odasınca onaylanabilmektedir.
  • Fatura tasdiki alıcı ülke mevzuatına göre değişmekte olup, halen Ortadoğu ülkelerine yönelik ihracatta ilgili ülke temsilciliğince faturanın tasdiki istenebilmektedir.
  • Taşıma esnasında değişikliğe uğrayacak nitelikteki mallar için teslim anındaki kesin durumuna göre tanzim edilecek faturaya kadar geçen zamanda kesilen faturaya ise “geçici” veya “muvakkat” fatura denir.
  • Ticari faturada bulunması gerekli bilgiler
  • Faturanın düzenleme yeri, tarihi ve sayısı
  • Kesin satışlarda satıcı firmanın, diğer hallerde ise satıcı veya eşyayı gönderen firmanın adı ve adresi
  • Eşyayı satın alanın veya kesin satış dışındaki hallerde gönderilenin adı ve adresi
  • Ödeme şartları (peşin veya vadeli gibi)
  • Satış bedeli ve teslim şartı (CIF, FOB veya diğer bir bedel gibi)
  • Eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonu ve satış birimine (kilo, metre, adet, düzine gibi) göre miktarı
  • Eşyanın birim fiyatı (bir metre, bir kilo ve bir adedinin fiyatı gibi)
  • Eşyanın bulunduğu kapların cins ve nev’i, marka ve numarası ve adedi
  • Eşyanın teslim ve bedelinin ödeme yeri
  • Eşyanın gönderilme şekli
  • İhracata ilişkin faturalar için ayrıca, seri ve sıra numarası, bağlı olunan vergi dairesi ve vergi kimlik numarası

Teklif belirten faturaya “proforma”, kesin olanına ise “orijinal” fatura denir. Ticaretin başlangıcıdır.

  • Satıcının alıcıya gönderdiği, satacağı malın ismi, özelliği, miktarı, fiyatı, teslim ve ödeme şekli, sevkiyatın durumunu içeren bir tekliftir.
  • Proforma fatura hiçbir mali yükümlülük yaratmamaktadır.
  • Alıcı bu teklif üzerine siparişi verir ve ödeme şekline göre harekete geçerse o zaman, satış artık kesinleşmiş, fatura da kesin satış faturası veya ticari fatura diye adlandırdığımız faturaya dönmüş olacaktır.
  • Proforma fatura kelimesinin mutlaka bulunması gerekmektedir.

Yabancılara (veya yabancı ülkede ikamet ettiğini belgeleyen T.C. uyruklu) yapılan satışlarda KDV istisnasının uygulanabilmesi için düzenlenen belgedir.

Satıcı, bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurarak “Türkiye’de İkamet Etmeyenlere Döviz Karşılığı Satışlarda KDV İhracat İstisnası İzin Belgesi” (İstisna Belgesi) almaktadır. Yolcu beraberi eşya ihracı istisnası uygulamasında da bu belge geçerli olmaktadır.

EUR-MED Dolaşım Sertifikası PAAMK (Pan Avrupa Akdeniz Kümülasyonu)’a taraf ülkelere ilgili ürünlerin ihracatında kullanılan menşe ispat belgesidir.

PAAMK Sistemi; AB-EFTA-Türkiye ve bazı Akdeniz ülkelerinin dahil olduğu bir çapraz kümülasyon sistemidir. PAAMK sistemine dahil tüm ülkelerin arasında serbest ticaret anlaşması, bu anlaşmaların hepsinde (ikili ticaret hariç) aynı menşe kurallarının uygulanması gerekmektedir. Sistemin işlemesi için PAAMK sistemine dahil en az 3 ülke arasında STA (Serbest Ticaret Anlaşması) tamamlanmalıdır.

Başvuru için dilekçe, Türkçe fatura, taahhütname ve ihraç edilecek eşya yabancı menşeli ise ihracatçı beyanı eklenmesi zorunludur. EUR.MED’e kayıtlı eşyanın yabancı menşeli olması halinde mutlaka “tedarikçi beyanı” eklenecektir.

Türkiye’de , ihraç konusu bir eşyanın üretiminde Akdeniz Ülkelerinin biri veya daha fazlasından STA kapsamında ithal edilmiş menşeli girdi kullanılıyorsa EUR-MED Dolaşım Belgesi kullanmak zorunludur.

Gönderilen malın ithalatçının siparişine uygun olup olmadığını araştıran bir gözetim şirketinin hazırlamış olduğu bir belgedir. Bir başka ifade ile ticarete konu olan bir malın alıcıya tesliminin satış sözleşmesinde öngörülen miktar, kalite, ambalajlama, etiketleme, yükleme, taşıma, teslim zamanı gibi koşullara uygun olarak gerçekleştirildiğinin bir “Gözetim Şirketi” aracılığı ile alıcı ve satıcı tarafından tespit ettirilmesi olup, düzenlenen belgeye “Gözetim Belgesi” denir.

Sigorta poliçesi, sigorta akdinin belgesidir ve sigortacı tarafından imzalanıp, sigorta ettirene verilen ve her iki tarafın hak ve borçlarını gösteren bir vesikadır. Malların sevki esnasında kaybolması veya tahribi risklerini teminat altına almaktadır.

  • Nama, emre veya hamiline yazılı şekilde düzenlenebilir. Genel olarak, sigortacının ve sigorta ettirenin ve varsa sigortadan yararlanan kimsenin adı, soyadı veya ticaret ünvanı ve ikametgahları, sigortanın konusu, sigortacının üstüne aldığı rizikolarla, bunların başlayacağı ve son bulacağı zaman, taşıyanın adı soyadı gibi bilgileri içermektedir.
  • Denizyolu ile nakliye sigortasının maliyeti dünyanın pek çok yerinde nispeten makul düzeyde olup, gönderilen malın değerinin çok az bir bölümünü içermektedir.
  • Gönderilen ürünün tamamı veya bir kısmı ciddi zarar görebilir, hatta firma için çok zararlı olabilir. Pek çok durumda taşıyıcının sorumluluğunun nakliye koşulları ile sınırlıdır.